فرماندهان و سرداران بزرگ ایران

زمان هخامنشی

- هارپاگ: سردار و فرمانده بزرگ مادها در زمان آژی دهاک وی بعدها به خدمت کوروش بزرگ در آمد

- کوروش بزرگ: سردار بزرگ ایران که پیش از رسیدن به پادشاهی سپاه پارس و ماد را فرماندهی می کرد

- کریزانتاس پارسی: فرمانده سپرداران ایران در جنگ ماد با آشوریها

- آرتاباز: فرمانده پیادگان و سواران پارسی در جنگ با کلدانیها

- هاندامیاس مادی: فرمانده پیادگان ماد در جنگ  با کلدانیها

- ماداماس پارسی: فرمانده سواره نظام سنگینم اسلحه ایران در جنگ با کلدانیها

- آراسپ: از سرداران کوروش بزرگ در جنگ تمبره این نبرد بین کرزوس شاه لیدیه و کوروش بزرگ انجام شد

- آبرادات: از فرماندهان سپاه کوروش بزرگ در جنگ تمبره وی شاه شوش بود که فرماندهی ارابه های داس دار را بر عهده داشت

- گبریاس: سپهسالار سپاه کوروش بزرگ در محاصره بابل

- گاداتاس: فرمانده سپاه کوروش بزرگ در محاصره نینوا

- داریوش بزرگ: فرمانده ارشد سپاه کمبوجیه همچنین فرمانده گارد سلطنتی پیش از رسیدن به پادشاهی بود

- واتیس: از فرماندهان ارتش ایران در زمان داریوش بزرگ

- آرتافرن: از فرماندهان ارتش ایران در زمان داریوش بزرگ

- مگابیز: فرمانده سپاه داریوش بزرگ در اروپا

- مردونیه: فرمانده سپاه داریوش بزرگ در یونان و آسیای صغیر

- اتانس: فرمانده سپاه خشایارشاه

- تیگران: فرمانده سپاه خشایارشاه

- هیتاسپ: پسر داریوش از فرماندهان سپاه خشایارشاه

- هرمامیتر: فرمانده سواره نظام سپاه ایران زمان خشایارشاه

- ثی ثه: فرمانده سواره نظام سپاه ایران زمان خشایارشاه

- آریا بیگنیس: از فرماندهان نیروی دریایی سپاه خشایارشاه در نبرد سالامیس کشته شد

- هخامنش: برادر خشایارشاه و فرمانده ناوگان نیروی دریایی در نبرد سالامیس کشته شد

- پرکساس پس: از فرماندهان نیروی دریایی سپاه خشایارشاه

- بانو آرتمیز: بزرگ بانوی ایران و از فرماندهان نیروی دریایی خشایارشاه در نبرد سالامیس

- ماسیست: از فرماندهان نیروی دریایی سپاه خشایارشاه

- تری تان تخم: از فرماندهان نیروی زمینی ایران در نبرد سالامیس

- گرگیس: از فرماندهان نیروی زمینی ایران در نبرد سالامیس

- سمردمنس: از فرماندهان نیروی زمینی ایران در نبرد سالامیس

- مگابیز: فرمانده ناوگان بزرگ ایران در جنگ با آتن در زمان اردشیر اول جنگی که با صلح کالیاس پایان یافت

- تیسافرن: فرمانده سواران ایران در زمان اردشیر دوم

- ارن تاس: فرمانده نیروی زمینی ایران در زمان اردشیر دوم

- تیریداز: فرمانده نیروی دریایی ایران در زمان اردشیر دوم

- سپیتردات: فرمانده سواره نظام ایران در زمان داریوش سوم

- آرسیت: فرمانده سواره نظام ایران در زمان داریوش سوم

- نبرزن: فرمانده سواره نظام ایران در زمان داریوش سوم در نبرد ایسوس

- آریوبرزن: سردار بزرگ داریوش سوم در نبرد گوگمل، در آستانه شکست ایران از اسکند با فداکاری و جانبازی با یاران اندک خود از

              پارسه دفاع نمود و کشته شد

- اربات: از فرماندهان سپاه داریوش سوم در نبرد گوگمل

- ارسی نس: از فرماندهان سپاه داریوش سوم در نبرد گوگمل

- فردات: از فرماندهان سپاه داریوش سوم در نبرد گوگمل

- مازه: از فرماندهان سپاه داریوش سوم در نبرد گوگمل

- بانو یوتاب: از فرماندهان سپاه ایران خواهر آریوبرزن که در واپسین لحظات حکومت هخامنشی در کنار برادر خود و اندک مردان و  زنان شجاع ایران از پارسه دفاع نمود و با هزاران زخم در بدن در راه ایران زمین جان خود را فدا کرد.

 

فرماندهان و سرداران بزرگ ایران

زمان اشکانی، ساسانی

- تیردادیکم : برای آزاد کردن ایران از دست سلوکیان نبردهای بسیاری با سلوکوس دوم داشت

- اردوان یکم : جنگهای بسیاری با سلوکیان داشت او آمارد همدان ماد و نواحی زاگرس را گرفت

- سورنا: سپهسالار بزرگ ارتش ارد پادشاه اشکانی که در نبرد حران فرمانده سواره نظام سبک اسلحه و سنگین اسلحه بود در این جنگ سورنا با دلاوری بسیار کراسوس را شکست داد

- پاکر: پسر ارد ، شاهزاده ایران و از سرداران بزرگ جنگ حران در زمان اشکانیان

- شاپور: شاپور یکم فرزند اردشیر شاهزاده ایران، از سرداران سپاه ساسانی در جنگ علیه حاکم بحرین

- مهرنرسی: فرمانده سپاه بهرام گور در جنگ ایران و روم

- زرمهر: فرمانده سپاه ایران زمان بلاش ساسانی در جنگ با هیاطله

- سیاوش: فرمانده سپاه قباد ساسانی در جنگ با روم که به مقام ارتشتاران سالار رسید

- پیروز: سپهسالار ایران در جنگ نصیبین بین ایران و روم زمان قباد ساسانی

- پی تی یاکس: فرمانده سپاه ایران در جنگ نصیبین

- بارسمان: فرمانده سپاه ایران در جنگ نصیبین

- آزارس: فرمانده سپاه ایران در جنگ با روم

- وهرز: فرمانده سپاه ایران در جنگ با اعراب زمان انوشیروان ساسانی

- بهرام چوبین: فرمانده سواره نظام ایران زمان انوشیروان و سپهسالار سپاه هرمزد چهارم در جنگ با ترکان

- یلان سینه: فرمانده ایران در جنگ با روم زمان هرمزد چهارم شاه ساسانی

- ایزد گشنسب: فرمانده ایران در جنگ با روم زمان هرمزد چهارم شاه ساسانی

- نرده گشنسب: فرمانده ایران در جنگ با روم زمان هرمزد چهارم شاه ساسانی

- دینوری: فرمانده سپاه ایران زمان خسرو پرویز

- شاهین بهمن زادگان: فرمانده سپاه ایران زمان خسرو پرویز که دژ نظامی بیزانس را تصرف کرد

- شهربراز: فرمانده سپاه ایران زمان خسرو پرویز فاتح انطاکیه دمشق و اورشلیم و مصر

- گشنسب اسپاذ: فرمانده سپاه ایران در جنگ با سپاه روم

- رستم فرخزاد: فرمانده سپاه ایران در جنگ های سلاسل و جسر

- هرمزان: سپهسالار سپاه ایران در جنگ نهاوند با اعراب زمان ساسانیان

- مردانشاه ابروند: فرمانده سپاه ایران در جنگ با اعراب

- پیروزان: سردار ایران در جنگ با اعراب زمان ساسانیان

- موتا: فرمانده سپاه ایران اواخر زمان ساسانیان

- اسفندیار: برادر رستم فرخزاد و از فرماندهان زمان ساسانی

- فرخان زیبندی: سردار ایران در ری زمان ساسانیان